Synagoga w Cieszynie. Zobacz jak wyglądała [ZDJĘCIA]

Synagoga w Cieszynie. Jak pisze prof. Richard E. Pipes w swojej książce „Żyłem”: „Cieszyn to urocze miasto, na wpół renesansowe, na wpół barokowe miasto, które wyszło bez szwanku z II wojny światowej – z wyjątkiem Synagogi, którą Niemcy spalili 13 września 1939 roku, zaraz po wkroczeniu”. Było to 75.lat temu.

Synagoga w Cieszynie. Zobacz jak wyglądała [ZDJĘCIA]

Z kolei Pan Franciszek Pasz w swojej pracy „Żydzi i my w Cieszynie” tak wspomina ten dzień, jako naoczny świadek: „ Największy dom modlitwy Cieszyńskich Żydów, znajdował się w Cieszynie przy ul. Bóżniczej nr 6, którą w tym miejscu w roku 1878 rozbudowano. Fasada zachowała się do dnia pożaru w dniu 13 września 1939r. Tego dnia odwiedziłem przyjaciela Józefa Nowaka. Około 20-tej przychodzi do domu jego starszy brat i mówi: „Wy tu siedzicie, a tam pali się Bóżnica”. Przecież nie było syreny – odpowiadam. Ale pożar jest. Poszliśmy natychmiast na Gęsi Targ, gdzie od ul. Remiasza do Synagogi nie można było dojść, ponieważ wąska ulica była zastawiona sprzętem strażackim. Wokół pożaru była straż pożarna w mundurach i część starych znajomych z V-tej Kolumny, którzy tworzyli kordon wokół pożaru. Prócz straży pożarnej, pożarowi przyglądali się co odważniejsi mieszkańcy z rejonu Synagogi od ul. Menniczej. Ludzie, którzy obserwowali pożar od początku, twierdzili, że w środku Synagogi byli ludzie, gdyż dochodziły ze środka krzyki i jęki. W pewnym momencie jedna z dwóch kul, które znajdowały się na dachu Synagogi o średnicy około 3 metrów wpadła do środka świątyni. Wybuchł słup ognia. Pożar zaczął zagrażać sąsiedniej szkole wydziałowej oraz przyległym budynkom ul. Remiasza. Uruchomiono hydranty i pompy i jednocześnie zaczęto przepędzać – i tak zresztą nielicznych – ludzi. Nic nie można było nikomu pomóc i poszliśmy do domu. Nazajutrz przed południem poszliśmy oglądać dzieło Ochotniczej Straży Pożarnej i jego komendanta Riesego, który jak w poprzednim wypadku – lał do ognia benzynę. Ogrodzenie Synagogi było uszkodzone a brama ogrodzenia i drzwi do Synagogi zakręcone drutem zbrojeniowym. Gdzie była Tora ze złotym łańcuchem, złote i srebrne części ołtarza i naczyń liturgicznych, na to pytanie mogliby odpowiedzieć strażacy, biorący udział w pożarze. Doszła także do Cieszyna wiadomość, że również w Bielsku przy ulicy Mickiewicza w tym samym dniu została spalona bielska Synagoga”.

Nie ma historii miasta Cieszyna bez społeczności żydowskiej. „ W samym Cieszynie mieszkało w 1921 r.1591 Żydów (10,4%), w 1930 r. ich liczba zmalała do 1404 (8,0%)”. (1) Posiadali kilkanaście obiektów kultu, które w czasie działań wojennych z małymi wyjątkami zostały zniszczone przez Niemców.

Główna Synagoga Cieszyńska znajdowała się przy ul. Bóżniczej. Została zbudowana w 1838 roku, powiększona i gruntownie przebudowana w 1878. Dotrwała do 13 września 1939 r., kiedy to okupant hitlerowski podpalił i zniszczył świątynię. Obecnie na miejscu, gdzie stała Synagoga, jest dzisiaj szkolne boisko ogrodzone siatką… Nie jest to może najszczęśliwsze rozwiązanie. Nieopodal, bo w sąsiedztwie Synagogi (ul. Bóżnicza 7) w roku 1913 urządzono Dom Gminy, m.in. kancelarię. Na pamiątkowej tablicy czytamy:

„W tym budynku miała swoją siedzibę Izraelicka Gmina Wyznaniowa w Cieszynie, obok stała Synagoga wybudowana w 1838 r., zburzona w 1939r. Pamięci społeczności żydowskiej Miasta Cieszyna i okolic.”

Synagogę główną (ul.Bóżnicza 6) „wyeksponowano jednak poprzez bogatą dekorację architektoniczną fasadę południową otwartą na nieco większą przestrzeń z tej strony, przez co stała się ona dominująca w nowym wyglądzie Synagogi. Podkreśliły to jeszcze urządzone od tej strony schody oraz dwie kuliste kopuły ozdobione geometrycznym ornamentem. Kopuły nawiązywały do znanych z Biblii kolumn Boas i Jachin jakie stały w przedsionkach jerozolimskiej Świątyni Salomona. Cała budowla otrzymała orientalny – mauretański charakter, natomiast we wnętrzu utrzymano trójdzielny schemat podziału na westybul, nawę główną i miejsce Najświętsze z Aron Hakodeszem. Wykonał ją według projektu Antoniego Jonkisza, który kierował rozbudową, stolarz Karol Lang z Frydku. Wewnątrz obiegały rzędy żeliwnych kolumn, o kostkowych, neoromańskich kapitelach, odlane w trzynieckiej hucie. Wspierały one emporę z galerią dla kobiet, oraz chór muzyczny z zainstalowanymi w 1879 r. organami po zachodniej stronie. Latem 1880 r. wnętrze zostało ozdobione malowidłami w stylu mauretańskim. Przez następne lata Synagoga gminna służyła wyznawcom Judaizmu z Cieszyna i okolicy, głównie przeważającym w gminie zwolennikom umiarkowanie zmodernizowanego Judaizmu.” (2)

– Janusz Spyra, Żydowskie zabytki Cieszyna i Czeskiego Cieszyna, Cieszyn 1999, s.19.

– Janusz Spyra, Śladami cieszyńskich Żydów, (Mały przewodnik po żydowskich

zabytkach Cieszyna i Czeskiego Cieszyna), Biuro Promocji i Informacji U.M.,

Cieszyn 2004, s.11-12.

W. Radwański

  • Artykuł internauty
Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Więcej na temat:
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3